Problem egzekucji wierzytelności w walucie obcej

Korzystając z nadmiaru wolnego czasu, jaki otrzymałem dzięki pewnemu przewoźnikowi kolejowemu, nadrabiam zaległości w publikowaniu. Dzisiaj zatem, chciałbym przybliżyć pewien dosyć istotny problem natury proceduralno-egzekucyjnej, nad którym ustawodawca konsekwentnie zdaje się przechodzić do porządku dziennego (pomimo tego, że istnienie problemu zauważają także mądrzejsi ode mnie).

Otóż, zgodnie z art. 358 KC: Jeżeli przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia w walucie obcej. A wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub czynność prawna stanowi inaczej. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia w walucie polskiej według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia, w którym zapłata jest dokonana.

Prosty wniosek z prostego przepisu: jeżeli przedmiotem zobowiązania jest suma wyrażona np. w EUR to możemy żądać jej spełnienia w EUR przy czym dłużnik może zwolnić się z zobowiązania płacąc nam równowartość w PLN po przeliczeniu po kursie z dnia wymagalności świadczenia. W przypadku jednak zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać przeliczenia wedle kursu z dnia zapłaty. Taki stan prawny obowiązuje od 24 stycznia 2009 roku.

Teraz przeskakujemy do KPC i art. 783§1 w którym wyczytamy, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, tytułowi egzekucyjnemu opiewającemu na świadczenie pieniężne w walucie obcej sąd nada klauzulę wykonalności ze zobowiązaniem komornika do przeliczenia zasądzonej kwoty na walutę polską według średniego kursu waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na dzień sporządzenia planu podziału, a jeżeli planu nie sporządza się – na dzień wypłaty kwoty wierzycielowi.

Na jedno nawet oko widać już, że coś tu nie gra. Na samym początku myślałem, że może wszystko jest w porządku, a stwierdzenie „jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej” załatwia sprawę i nie ma problemu. Ale o tym, że myliłem się znacząco przekonałem się, kiedy przyszło mi wyegzekwować należność w EUR.

Do pewnego sądu w pewnym mieście złożyłem wniosek o nadanie klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty opiewającemu na kwotę wyrażoną w EUR. Sąd klauzulę nadał, ale bez zobowiązania do przeliczenia, o którym mowa w art. 783 KPC. Przyklasnąłem temu pomysłowi albowiem wedle art. 358 KC mogłem oczekiwać spełnienia świadczenia w EUR, a na pewno wskazać datę przeliczenia kwoty z EUR w razie zapłaty w PLN. Kilka dni potem okazało się jednak, że nic z tego, bo komornik egzekucji podjąć się nie podejmuje, bo klauzula wykonalności mu się nie podoba. Najwyraźniej komornik nie podzielił mojego poglądu co do tego, że art. 358 KC to właśnie ten inny przepis (ale też mu się nie dziwię, bo KC nie określa brzmienia klauzuli wykonalności).

Wniosek z tego taki, że przepis art. 783§1 KPC nie przystaje do „nowego” (tj. obowiązującego od 3 lat) brzmienia art. 358 KC i tym samym wymaga pilnej nowelizacji. Od razu dodam, że sformułowanie „pilna nowelizacja” zaczerpnąłem od prof. Gniewka, który chyba, jako jedyny zdaje się zauważać ten problem. Na pewno nie zauważa go ustawodawca nowelizując przepis art. 783 KPC w takim zakresie, jakby tego problemu nie było. No chyba, że go nie ma, a kluczem jest ten „przepis szczególny”. Ale jeżeli tak, to ustawodawca powinien wytłumaczyć to przynajmniej niektórym komornikom.

Reasumując, w obecnym stanie prawnym najwyraźniej mamy konflikt dwóch przepisów, w którym:

a) jeden przepis (art. 358 KC) pozwala nam domagać się zapłaty w walucie obcej, podczas gdy drugi (art. 783§1 KPC) nakazuje komornikowi przeliczenie kwoty w walucie na złotówki –
i to najwyraźniej niezależnie od woli dłużnika;
b) w razie deklaracji dłużnika co do spełnienia świadczenia w PLN – jeden przepis pozwala nam wybrać datę kursu po którym nastąpi przeliczenie waluty obcej na złotówki, podczas gdy drugi narzuca nam tę datę.

Póki co zatem należy chyba intencję ustawodawcy rozumieć tak, że przepisy art. 358 KC będą miały zastosowanie w razie dobrowolnego spełnienia świadczenia, a art. 783§1 KPC – w razie egzekucji tego świadczenia. Ciekawe rozwiązanie , które pozwala dłużnikowi odpowiednio „ustawić się” w zależności od kursu waluty w chwili wymagalności świadczenia a egzekucji.

Cóż mogę więc powiedzieć? Regulacja ta wymaga pilnej nowelizacji, bo nawet jeżeli przyznać rację prof. Gniewkowi, że regulacja art. 358 KC ma tutaj pierwszeństwo, to i tak brak przepisów proceduralnych regulujących sposób wykonywania uprawnień przez wierzyciela, ale i możliwość decydowania przez dłużnika o wyborze waluty. A tak w ogóle to aż dziw, że tylko prof. Gniewek zauważa ten problem. Spora część komentatorów procedury cywilnej w ogóle nie odnotowuje problemu. A więc może go nie ma, a tylko ja (i prof. Gniewek) się mylę? Ciekaw jestem Państwa zdania.

Tagi: , , , , , ,

Odpowiedzi: 9 to “Problem egzekucji wierzytelności w walucie obcej”

  1. Paweł Judek | blog o prawie transportowym Says:

    W ramach ciekawostek dotyczących różnych dat przeliczania w przypadku odszkodowań wynikających z Konwencji CMR zgodnie z art. 27 ust. 2 Konwencji jeżeli dane służące za podstawę do obliczenia odszkodowania nie są wyrażone w walucie państwa, gdzie żąda się zapłaty, przeliczenia dokonuje się według kursu dnia i miejsca wypłaty odszkodowania. Więc tutaj też wierzyciel nie ma wyboru.

  2. Agnieszka Swaczyna Says:

    Pytanie jest oczywiście retoryczne. Problem jest i pewnie niejeden prawnik spotkał się z tym w praktyce. Mi się przydarzyła taka „wadliwa” klauzula po stronie dłużnika, więc nie płakałam🙂.

  3. Paweł Sikora Says:

    Mój przeciwnik też nie płakał, ale tylko przez chwilę😉

  4. Ola Says:

    No niestety teoria często ma niewiele wspólnego z praktyką, dlatego też takie sytuacje mają miejsce. Jest wiele luk w prawie, które są bagatelizowane, a później wynikają z nich nieprzyjemne sytuacje… niestety.

  5. Andzia Says:

    No dzieje się tak i niestety dopóki się nie pozmienia prawo to dalej będzie się działo,

  6. Kamil Says:

    I jak się sprawa skończyła? Późniejszy wniosek o uzupełnienie klauzuli o zobowiązanie do przeliczenia sąd może oddalić powołując się na art. 351 § 1 k.p.c. w zw. z art. 361 k.p.c.? Tak to zrobił w moim przypadku. Domagać się od komornika, aby egzekwował w EUR?

    • Paweł Sikora Says:

      Tak, to jest możliwe, ale….od czego wówczas jest nieograniczona żadnym terminem instytucja sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej – w tym wypadku oczywistej omyłki pisarskiej „braku”. No ale jak widać zdarzają się i takie i polemizować nie ma co. Co prawda przeciwnik mój miał co do tego pewne zastrzeżenia natury dogmatycznej, ale sąd wyższej instancji dosyć szybko wyprowadził go z tego jakże oczywiście błędnego poglądu😉 Toteż finalnie egzekucja ruszyła z tak zwanego kopyta. Ale na Pana miejscu walczyłbym z komornikiem – być może nawet skorzystał z usług innego.

      Pozdrawiam

  7. MAREK Says:

    pozostaje problem po stronie komornika ,skoro tytuł opiewa na euro a komornik winien przeliczyć pln na dzień wypłaty to jak to się ma do przepisu 815 par 1 kpc i czterech dni jakie ma komornik na rozksięgowanie uzyskanej kwoty /Inny kurs z dnia wpłaty inny kurs z dnia rozksięgowania . Czyżby zasada że spełnienie świadczenia do komornika jest równoznaczne z zaspokojeniem wierzyciela nie miała tu zastosowania. Jest to problem praktyczny o którym nie pomyślał nasz ustawodawca.Nawet gdyby przyjąć że w wypadku egzekucji euro ,komornik przekazuje pieniądze wierzycielowi w dniu ich uzyskania to i tak wierzyciel będacy podmiotem zagranicznym otrzyma je po jakimś czasie i nie będzie to dokładna kwota na która opiewa tytuł wykonawczy/zmienią się kursy/
    Proszę o szybką odpowiedz na to zagadnienie

  8. Arni Says:

    dla mnie też te przepisy są jakby wzajemnie wykluczające się. i niestety prawnicy często pozostawiają to bez komentarza cytując tylko przepisy dot. walut ws egzekucja (jak tu n.p. ,choć samą stronę cenię za prosty język: http://www.eporady24.pl/egzekucja_z_rachunku_bankowego,pytania,4,83,11964.html ) a wcale nie wiem czy problem jest taki rzadki zwłąszca w czasach otwarcia granic i zarabiania choćby w GB przez Polaków.,,,

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s


%d bloggers like this: